Miłorząb japoński

 

Wyciąg z liści miłorzębu japońskiego {Ginkgo biloba) od wieków był stosowany w medycynie chińskiej jako lek w chorobach serca, pluć oraz w zaburzeniach ośrodkowego układu nerwowego. Otrzymywany obecnie z liści tej rośliny, w wyniku wieloetapowych; skomplikowanych procedur, standaryzowany ekstrakt w postaci preparatu EGb 761 jest jednym z najczęściej stosowanych w Europie leków roślinnych.
Obecność w preparacie wielu czynnych substancji leczniczych sprawia, że zakres działania terapeutycznego EGb 761 jest niezwykle szeroki.

Spośród wielu wskazań, EGb 761 zalecany jest głównie w terapii zespołów otępiennych o różnej etiologii, schorzeniach przebiegających z zaburzeniami krążenia obwodowego; w zawrotach głowy, szumach usznych oraz głuchocie typu odbiorczego.
Obecnie trwają badania mające na celu potwierdzenie skuteczności leku i możliwości jego stosowania w urazowym uszkodzeniu mózgu, zaburzeniach lękowych, depresji, chorobie wysokościowej, a także w terapii przeciwnowotworowej.
O skuteczności działania preparatu decyduje -szereg mechanizmów, które ujawniono w licznych doświadczeniach na zwierzętach przeprowadzonych metodami in vitro i in vivo. Należy do nich usprawnienie przepływu krwi oraz metabolizmu tkankowego, zmniejszenie przepuszczalności naczyń włosowatych., wymiatanie wolnych rodników i zapobieganie utlenianiu lipidów. Innym istotnym działaniem preparatu jest również zdolność odwracania deficytów gęstości receptorów dla wielu neuroprzekaźników, które powstają w następstwie zachodzących w organizmie procesów starzenia się

 

Substancje aktywne


Aktywnym składnikiem preparatu jest wyciąg otrzymywany z liści miłorzębu japońskiego (Ginkgo biloba). Produkcja EGb 761 przebiega wg strzeżonej patentem procedury, zapewniającej uzyskanie ekstraktu o optymalnych właściwościach farmaceutycznych i farmakologicznych. Ponieważ zawartość składników czynnych
roślin leczniczych zależy od warunków klimatycznych i gleby, liście miłorzębu są dostarczane tylko ze specjalnie prowadzonych plantacji i zbierane w określonym okresie wegetacji. Główny efekt terapeutyczny przypisuje się dwóm grupom związków: glikozydom flawonoidowym oraz lak-tonom terpenowym, których stężenie w preparacie jest ściśle kontrolowane i wynosi odpowiednio 24 i 6%. Z każdą z powyższych frakcji wiąże się określone efekty farmakologiczne.
Wśród fławonoidów, którym przypisuje się właściwości anty-oksydacyjne najliczniej reprezentowane są: kwercytyna, kempferol oraz izoramnetyna. Glikozydy flawonoidowe dzięki zdolności wychwytywania wolnych rodników, zapobiegania nadmiernej peroksydacji lipidów oraz stabilizującemu wpływowi na polaryzację błon chronią komórki przed uszkodzeniem.
Obok działania przeciwzapalnego i przeciwnowotworowego mogą również modulować aktywność niektórych enzymów. Ponadto niektóre z nich, np. pochodne kwercytyny są chelatorami kationów metali.


 

Ginkgo biloba - wskazania


Wskazania potwierdzone badaniami klinicznymi

Łagodne u umiarkowane otępienie

otępienie naczyniowe

otępienie zwyrodnieniowe

otępienie alzheimerowskie

Zaburzenia krążenia obwodowego

chromanie przystankowe

zaburzenia słuchu (szumy uszne)

zaburzenia równowagi pochodzenia naczyniowego

uszkodzenia siatkówki oka (etiologia niedokrwienia)





Laktony terpenowe, do których zalicza się ginkgolidy i bilobalidy,: dzięki szczególnej budowie chemicznej są związkami charakterystycznymi dla miłorzębu japońskiego. Ginkgolidy, a zwłaszcza ginkgolid B, poprzez hamowanie agregacji płytek krwi (selektywny antagonizm w stosunku do czynnika aktywującego płytki - PAF) wpływa korzystnie na parametry reologiczne krwi, zmniejszając jej lepkość oraz przeciwdziałając powstawaniu zakrzepów. Poprawia to znacznie przepływ krwi przez strategicznie ważne narządy, np. mózg. Obok działania ochronnego w stosunku do komórek mózgu, właściwości przeciwzapalnych oraz zdolności regulacji syntezy glikokortykosteroidów poprzez wpływ na obwodowy receptor benzodiazepinowy ginkgolidy odpowiadają również za gorzki smak wyciągu.
Dzięki usunięciu podczas procesów ekstrakcji pochodnych alkilofenolowych (np. kwasów ginkgolowycb, kardoli), których zawartość w preparacie jest ściśle kontrolowana i utrzymywana na poziomie nie wyższym niż 5 ppm, znacznie wyeliminowano ryzyko wystąpienia niepożądanych reakcji alergicznych i neurotoksyczności spowodowanej aktywacją fos-folipazy typu 2C przez kwasy ginkgolowe. Jest to niezwykle istotne z punktu widzenia bezpieczeństwa stosowania leku.

 

Farmakokinetyka


Z uwagi na to, że EGb 761 jest preparatem złożonym z wielu aktywnych elementów, istnieją trudności z określeniem jego farmakokinetyki. Dlatego też większość parametrów farmakokinetycznych określa się i analizuje oddzielnie dla poszczególnych składników.
Jak wykazano u zdrowych ochotników, po doustnym podaniu wyciągu z Ginkgo biloba dostępność biologiczna ginkgolidów oraz biłobalidu kształtuje się na poziomie 80 proc. Przyjmowanie pożywienia nie zmienia dostępności biologicznej, a jedynie opóźnia proces wchłaniania preparatu.
Maksymalne stężenie składników preparatu we krwi rejestruje się po upływie 1,5 godz. od momentu jego podania.
Badania farmakokinetyczne wykazały wysokie powinowactwo aktywnych składników wyciągu do tkanek układu nerwowego. Wysokie stężenia EGb 761 rozmieszczają się w strukturach uważanych za docelowe dla jego działania ośrodkowego: w hipokampie, podwzgórzu oraz ciele prążkowanym mózgu, a także w obrębie innych obszarów szczególnie narażonych na uszkadzające działanie wolnych rodników np. siatkówce oka. Eliminacja leku - w ok. 30 proc. odbywa się wraz z kałem, reszta wydalana jest z moczem oraz z wydychanym powietrzem.




Ocena wpływu na krążenie mózgowe


Wcześniejsze badania u chorych i u zdrowych ochotników dowiodły, że podawanie EGb 761 zwiększa przepływ krwi przez mózg. Zaobserwowano również zwiększone zapotrzebowanie na tlen, a także zwiększone zużycie glukozy w obrębie tkanki mózgowej.
W otwartym badaniu klinicznym chorym z neurologicznymi objawami niedokrwienia okolic mózgu podawano preparat w dawce 160 mg/dobę. Po 2 mieś. terapii perfuzja tkanek zwiększyła się osiągając prawidłowe wartości fizjologiczne.
Inne badania przeprowadzone w grupie 50 osób z niewydolnością mózgowo-naczyniową wskazuj ą na szybsze ustępowanie objawów neurologicznych u chorych, którym podano EGb 761 (120 mg/dobę) w porównaniu do grupy otrzymującej placebo.
Stosowanie wyciągu Ginkgo biloba również znamiennie zmniejsza częstość występowania dolegliwości towarzyszących przewlekłej niewydolności mózgu, np. zawrotów głowy, szumów usznych, a także usprawnia pamięć krótkotrwałą.

 

Perspektywy leczenia choroby Alzheimera


Choroba Alzheimera stanowi wielkie wyzwanie dla współczesnej medycyny. Powoduje także istotne konsekwencje społeczne. Molekularny mechanizm, który zapoczątkowuje chorobę, jak dotąd nie jest znany. Fundamentalnym procesem powodującym śmierć neuronów są uszkodzenia wywołane przez wolne rodniki.

Ostatnio progresywne choroby nenrodegeneracyjne, takie jak choroba Alzheimera próbuje się również leczyć preparatami Ginkgo.
Prospektywne, otwarte, wielo-ośrodkowe kontrolowane badanie kliniczne przeprowadzone u 156 chorych z łagodnym i umiarkowanym otępieniem wykazało skuteczność 24-tygodniowej terapii EGb 761 (240 mg/dobę) [11]. Niższą dawkę EGb 761 (120 mg/dobę przez 52 tyg.) stosowano u 202 chorych z chorobą Alzheimera i z wieloogniskowym otępieniem w kontrolowanym, rando-mizowanym badaniu klinicznym z podwójnie ślepą próbą. W porównaniu z grupą placebo wykazano znamienne usprawnienie procesów poznawczych u chorych otrzymujących EGb 761 w testach: ADAS-CogiGERRI.
W innym kontrolowanym, randomizowanym badaniu klinicznym z podwójnie ślepą próbą i grapą placebo oceniano procesy pamięci i uwagi. Wykazano znamienne usprawnienie tych procesów po 4-tygodniowym stosowaniu EGb 761 (240 mg/dobę) z charakterystycznymi zmianami obrazu EEG.
Analiza uzyskanych wyników badań klinicznych pozwala również stwierdzić, że inhibitory acetylocholinesterazy - leki o ugruntowanej pozycji w leczeniu otępienia oraz EGb 761 prowadzą do porównywalnego spowolnienia progresji otępienia typu alzhe-imerowskiego


Badania kliniczne ujawniły wymierne korzyści ze stosowania preparatów

Ginkgo w chorobie Alzheimera powodując:


• poprawę procesów myślenia i pamięci,
• poprawę aktywności dnia codziennego,
• poprawę zachowań społecznych,
• łagodzenie stanów depresyjnych.


Obserwowane spowolnienie postępu choroby po terapii EGb 761 może mieć związek z właściwościami antyoksydacyjnymi pte-parato, stabilizacją błon komórkowych, regulacją metabolizmu komórkowego, a także jego wpływem na układy neuroprzekaźniko-we. W układzie cholinergicznym ośrodkowego układu nerwowego wyciąg EGb 761 wzmaga syntezę acetylocholiny i jej uwalnianie, a także wzrost gęstości receptorów cholinergicznych.
Rezultaty europejskich badań klinicznych były tak przekonujące, że administracja niemiecka w 1994 r. wpisała EGb 761 na listę leków wspomagających terapię chorób otepiermych. Kilka lat później międzynarodowa organizacja zdrowia (WHO) umieściła preparat Ginkgo wg klasyfikacji ATC w grupie leków stosowanych w otępieniu.




Pamięć


Standaryzowane ekstrakty Ginkgo biloba od lat stosowane są w celu złagodzenia objawów związanych z zaburzeniami kojarzenia, obniżeniem zdolności zapamiętywania, trudnościami w koncentracji oraz osłabieniu uwagi.
Badania kliniczne, których celem było określenie wpływu EGb 761 na procesy pamięci nie daty jednoznacznych wyników. Przeprowadzone próby kliniczne różniły się znacznie zastosowaną dawką terapeutyczną, wielkością testowanej populacji i dotyczyły chorych w różnym wieku i o różnym stopniu zaawansowania zaburzeń funkcji poznawczych.
Opierając się na wynikach badań można wnioskować, że u zdrowych osób w średnim wieku (50-59 lat) pożądany efekt usprawnienia pamięci uzyskuje się po podaniu EGb 761 na ostro w dawce 120 mg/dobę. Długotrwałe podawanie ekstraktu Ginkgo biloba (120 mg/dobę) u zdrowych dorosłych (18-41 lat) i u osób starszych (45-90 lat) z otępieniem, skutecznie poprawia funkcje neurologiczne dopiero po 52. tygodniu stosowania preparatu. W przeciwieństwie do tego, dzienna dawka 120mg/dobę jest nieskuteczna u zdrowych starszych osób po 65. roku życia oraz u chorych z otępieniem przyjmujących dawkę wyższą niż 160mg, nawet po 24. tygodniowej terapii EGb 761.

Głównym efektem terapeutycznym stosowania EGb 761 jest spotęgowanie procesów uwagi i czuwania. Liczne badania kliniczne dowiodły, że stosowanie EGb 761 zmniejsza częstość występowania fal o niskich częstotliwościach w zapisie EEG a wyraźnie zwiększa udział frakcji alfa w zapisie. W wyniku terapii EGb 761 następuje znaczne zmniejszenie stosunku fal theta do alfa, co świadczy o wzmożeniu procesów uwagi i czuwania. Podobny efekt wywierają leki nootropowe o działaniu usprawniającym procesy poznawcze, np. piracetam lub takryna, które również nasilają aktywność fal alfa i hamują wolne fale w zapisie EEG.

 

Choroby naczyń obwodowych


Stosowanie EGb 761 nie tylko usprawnia przepływ krwi w naczyniach mózgowych, ale poprawia również perfuzję tkanek obwodowych.
Chromanie przystankowe wywołane zmianami miażdżycowymi w naczyniach krwionośnych kończyn dolnych jest wczesnym objawem zaburzeń krążenia obwodowego i dotyka ok. 3 proc. populacji powyżej 50. roku życia. Chromanie ma miejsce wówczas, gdy zwężone tętnice ograniczają przepływ krwi i dostęp tlenu do mięśni kończyn dolnych, powodując skurcz łydek i trudności w chodzeniu. Liczne badania kliniczne, którymi objęto chorych z zaburzeniami krążenia obwodowego wskazują na dobroczynny wpływ długotrwałego (6-12-miesiecznego) stosowania EGb 761. W ponad 15 randomizowanych, kontrolowanych próbach klinicznych przeprowadzonych w Europie stwierdzono znamienne statystycznie zmniejszenie objawów chromania u chorych poddanych terapii preparatami Ginkgo bilo-ba. Podawanie wyciągu miłorzębu japońskiego powodowało wydłużenie dystansu chodzenia bez dolegliwości bólowych o ok. 50 proc, a także zwiększenie maksymalnego dystansu chodzenia.
Wyciąg z liści miłorzębu japońskiego ze względu na swój dobroczynny wpływ na krążenie krwi znalazł również dość nietypowe zastosowanie. Kontrolowane, randomizowane badania przeprowadzone u alpinistów wykazały korzystny wpływ preparatu EGb 761 (160 mg/dobę) na znoszenie objawów choroby wysokościowej i zmniejszenie zaburzeń krążenia obwodowego.



Badanie

Pacjenci (wiek)

Dawkowanie

Wyniki

Rai i wsp. [1991]

31 chorych z łagodnymi zaburzeniami pamięci (>50 lat)

120 mg/dobę przez 6 miesięcy

Statystycznie znamienna poprawa funkcji kojarzeniowych w porównaniu do placebo

Kleijnen i Knipschild 1992

31 chorych z łagodnymi zaburzeniami pamięci (>51 lat)

120 mg/dobę przez 6 miesięcy

Statystycznie znamienna poprawa funkcji kojarzeniowych w porównaniu do placebo

Rigney i wsp. [1999]

31 zdrowych ochotników

(30-59 lat)

120,150,300, 240 mg/dobę przez 2 dni

Wyraźna poprawa pamięci roboczej w porównaniu do placebo

Kennedy i wsp. [2000]

20 zdrowych dorosłych

[19-24 lat]

120, 240, 360 mg/dobę przez 1 dzień

Statystycznie znamienna poprawa funkcji kojarzeniowych w porównaniu do placebo

Mix i Crews [2000]

48 zdrowych dorosłych

(55-86 lat)

180 mg/dobę przez 6 tygodni

Statystycznie znamienna poprawa funkcji kojarzeniowych w porównaniu do placebo

Van Dongen i wsp. [2000]

214 dorosłych z otępieniem

(średnia wieku 82,6 lat)

160, 240 mg/dobę przez 24 tygodnie

brak statystycznie znamiennej poprawy funkcji kojarzeniowych w porównaniu do placebo

Moulton i wsp. [2001]

30 zdrowych młodych mężczyzn

(średnia wieku 20,5 roku)

120 mg/dobę przez 5 dni

brak statystycznie znamiennej poprawy funkcji kojarzeniowych w porównaniu do placebo

Stough i wsp. [2001]

61 zdrowych dorosłych

(18 – 41 lat)

120 mg/dobę przez 30 dni

Statystycznie znamienna poprawa w testach neuropsychologicznych w porównaniu do placebo

Le Bars i wsp. [2002]

244 chorych z otępieniem

120 mg/dobę przez 52 tygodnie

Statystycznie znamienna poprawa funkcji kojarzeniowych w porównaniu do placebo

Solomon i wsp. [2002]

230 zdrowych dorosłych (średnia wieku 68,7 lat)

120 mg/dobę przez 30 dni

Brak statystycznie znamiennych różnic w 14. standardowych testach neuropsychologicznych w porównaniu do placebo




Kontrolowane randomizowane badania z podwójnie ślepą próbą,

oceniające wpływ Ginkgo biloba na procesy pamięci



 

Szumy uszne pochodzenia naczyniowego


Szumy uszne odbierane często jako dzwonienie w uszach to dolegliwość, która dotyka ok. 10 proc. populacji ludzkiej. Przyczyny tego schorzenia nie są do końca poznane, lecz ich występowanie wiąże się z uszkodzeniem włókien nerwowych oraz schorzeniami naczyń krwionośnych. Wiele ośrodków naukowych na całym świecie prowadzi badania mające na celu określenie przydatności wyciągów Ginkgo bilo-ba w łagodzeniu tego typu zaburzeń słuchu.
W celu oceny skuteczności podawania standaryzowanych wyciągów Ginkgo biloba w leczeniu szumów usznych przeprowadzono dotychczas 19 prób klinicznych, które nie dały jednoznacznych wyników.
Największa, jak dotąd, próba kliniczna z udziałem 1 121 chorych z szumami usznymi nie wykazała terapeutycznej skuteczności 'wyciągu z miłorzębu japońskiego po 12 tyg. terapii.
Jednak ostatnio przeprowadzona z grupą placebo randomizo-wana, kontrolowana, podwójnie ślepa próba kliniczna, obejmująca 60 chorych z szumami usznymi, wykazała znamienną poprawę w porównaniu z grupą placebo po stosowaniu EGb 761 w dawce 2 razy 80 mg/dobę przez 4, 8 i 12 tyg.

 

Uszkodzenia siatkówki oka


Zmiany zwyrodnieniowe w obrębie plamki żółtej - struktury odpowiedzialnej za ostrość widzenia - występują często u ludzi w wieku podeszłym. Przyczyną tych zmian zwyrodnieniowych są zaburzenia rnikrokrążenia krwi oraz uszkodzenia wywołane działaniem wolnych rodników. W celu oceny wpływu EGb 761 na retinopatię starczą przeprowadzono szereg badań zarówno u zwierząt, jak i u ludzi. Mimo obiecujących wyników uzyskanych w trakcie badań na zwierzętach nie udało się jednoznacznie stwierdzić, że terapia EGb 761 również u ludzi powstrzymuje proces rozwoju retmopatii.

 

Zaburzenia równowagi pochodzenia naczyniowego


Wieloośrodkowe badania kliniczne z podwójnie ślepą próbą oraz z grupą placebo, obejmujące 70 chorych z zaburzeniami równowagi o nieznanej etiologii, wykazało znamienną statystycznie skuteczność terapii preparatami Ginkgo biloba.
W innym kontrolowanym badaniu klinicznym podawanie przez 6 mieś. wyciągu z Ginkgo hiloba znamiennie zmniejszyło częstodiwość występowania zarówno zawrotów głowy, jak i szumów usznych.



Toksyczność i działania niepożądane


Preparaty zawierające standaryzowany wyciąg z liści miłorzębu japońskiego są na ogół dobrze tolerowane przez organizm ludzki. Toksyczność wyciągu po podaniu doustnym u myszy jest niska (LD50=7725 mg/kg).
Dotychczas publikowane dane świadczące o bezpieczeństwie stosowania preparatu u łudzi potwierdzają niewielką jego toksyczność pod warunkiem przestrzegania prawidłowego dawkowania leku.
Ocena oparta na danych dotyczących ponad stu tysięcy chorych otrzymujących preparat Ginkgo biloba świadczy o niskiej częstotliwości obserwowanych działań niepożądanych (nieprzekraczającej 1,7 proc.) [33]. Mają one na ogół charakter łagodny, a ich przejawem mogą być: objawy ze strony układu pokarmowego (nudności, wymioty, niestrawność, biegunka), kołatanie serca, bóle głowy i skórne reakcje alergiczne.
Opisano jednak pojedyncze przypadki krwotoków podpaję-czynówkowycb i krwiaka podo-ponowego u chorych przyjmujących wyciąg z liści Ginkgo biloba. Z tego względu należałoby zalecać przyjmowanie preparatów z miłorzębu japońskiego pod kontrolą lekarską.




Kogo należy wykluczyć z terapii Ginkgo?


Przeciwwskazaniem do stosowania standaryzowanego ekstraktu z liści Ginkgo bilobajest nadwrażliwość lub nietolerancja w stosunku do składników preparatu.
Ze względu na brak danych klinicznych, leki na bazie wyciągu z miłorzębu japońskiego nie powinny być podawane kobietom w ciąży oraz karmiącym matkom. Z terapii należy także wykluczyć dzieci, ponieważ brak jest badań dotyczących bezpieczeństwa preparatów w tej grupie wiekowej.
W związku z możliwością wydłużenia czasu krwawienia u osób przyjmujących EGb 761, preparat nie powinien być podawany w przypadku hemofilii i innych zaburzeń krzepnięcia. Zaleca się również zaprzestanie stosowania preparatów z miłorzębu japońskiego przynajmniej na 36 godz. przed przewidywanym zabiegiem chirurgicznym.


Czynnikiem ryzyka, ze względu na możliwość wystąpienia interakcji jest

łączne przyjmowanie preparatów Ginkgo biloba z lekami:


• przeciwagregacyjnymi i przeciwzakrzepowymi, np. aspiryną, warfaryną, heparyną (wydłużenie czasu krwawienia),
• moczopędnymi z grupy tiazydów (podwyższenie ciśnienia tętniczego krwi),
• przeciwdepresyjnymi hamującymi wychwyt zwrotny serotoniny (groźba wystąpienia zespołu serotoninowego),
• przeciwdrgawkowymi (uczynnienie stanów drgawkowych).



Podsumowanie


Reasumując, należy stwierdzić, że mimo obecności na rynku różnorodnych preparatów miłorzębu, jedynie Tanakan, Tebokan, Tebonin i Rokań spełniają wszystkie warunki wymagane w Monografii Komisji Europejskiej.
Większość wykonanych dotąd badań przedklinicznych i klinicznych została przeprowadzona z użyciem EGb 761, a nieznane są badania biorównoważności preparatu EGb 761 z innymi preparatami miłorzębu obecnymi na rynku.
Dlatego obecnie nie ma podstaw do identyfikowania skuteczności działania EGb 761 (Tanakan, Tebokan, Tebonin, Rokan) ze skutecznością preparatów miłorzębu pochodzących z innych źródeł.

Ostatnio przeprowadzona analiza danych dotyczących porównania skuteczności inhibitorów acetylocholinoesterazy (riwastyg-miny i donepeziiu) i EGb 761 w leczeniu otępienia wykazała porównywalne spowolnienie progresji otępienia typu alzheimerowsktego [38]. Odsetek chorych reagujących na leczenie był podobny. Na uwagę zasługuje stosunkowo niewielki odsetek chorych przerywających leczenie EGb 761 w porównaniu z inhibitorami acetylocholinesterazy. Świadczy to o niewielkim potencjale działań niepożądanych EGb 761 i korzystnej perspektywie jego stosowania w terapii chorób otępiennych.



Miłorząb japoński

Last modified on Wednesday, 03 September 2014 15:25
(0 votes)

Leave a comment

close

Sign up to keep in touch!

Be the first to hear about special offers and exclusive deals from TechNews and our partners.

Check out our Privacy Policy & Terms of use
You can unsubscribe from email list at any time